Nee, de meeste soorten Portulaca, zoals de zeer bekende postelein of de portulaca met grote bloemen, zijn absoluut niet winterhard en zullen een Nederlandse vorst niet overleven. Deze kleurrijke vetplanten zijn niet koudebestendig, wat betekent dat ze niet onder het vriespunt overleven en in de winter afsterven, hoewel je de plant in de winter wel binnen kunt bewaren.
In dit artikel leggen we uit waarom Portulaca erg gevoelig is voor kou, hoe je de plant tot het volgende jaar in leven kunt houden en welke winterharde alternatieven er zijn die veel op deze plant lijken.
Is Portulaca winterhard? De feiten op een rij
Portulaca of portulak, zoals we het hier in Nederland noemen, of postelein, is een plant die tot de vetplanten behoort. Vetplanten komen oorspronkelijk uit de warme subtropische gebieden van Zuid-Amerika en zijn genetisch aangepast aan zo’n omgeving, niet aan koude omgevingen. Ze hebben dikke en vlezige bladeren waarin ze veel water kunnen opslaan, zodat ze een lange periode van droogte kunnen overleven. Dat is juist hun zwakte als het op de winter aankomt.
Wanneer het koud wordt en de temperatuur onder nul graden Celsius daalt, bevriest het water dat de plant in zijn cellen heeft opgeslagen. Hier ontstaat het probleem, want water zet uit bij bevriezing en dan barsten de cellen van de bladeren en stengels. Zodra de vorstperiode voorbij is en de vorst weg is, blijft er alleen een slappe bruine massa over. Wanneer de eerste nachtvorst in de herfst intreedt, sterven planten die buiten in de tuin groeien meestal direct af.
In de tuin hebben we voornamelijk twee bekende soorten:
Portulaca grandiflora (Portulaca grootbloemig): Een bekende eenjarige perkplant met kleurrijke bloemen die bijvoorbeeld alleen op een zonnige dag verschijnen. Dit type Portulaca kan geen enkele vorst verdragen.
Portulaca oleracea (Postelein): Deze soort wordt wat meer gebruikt om te consumeren als plant. Het is ook een eenjarige plant die in de herfst afsterft bij de eerste koude nachten.
Portulaca beschermen tegen de winterkou
Hoewel Portulaca hier in Nederland als eenjarige plant groeit en niet winterhard is, is het een niet-winterharde vaste plant. Dat klopt! Dat betekent dat de plant theoretisch tot het volgende jaar kan leven, zolang hij op tijd naar binnen wordt gehaald. Dit is echter alleen mogelijk als je alles correct doet en niet te lang wacht. Als je dat wel doet, is de kans groter dat de plant gaat rotten en afsterft.
Stap 1: Haal hem op tijd naar binnen
Wacht niet tot de eerste nachtvorst is aangebroken, want dan is het te laat. Doe dit al in oktober als de temperatuur ’s nachts consistent onder de 10 graden Celsius is. Zorg ervoor dat de plant in een pot staat met drainagegaten.
Stap 2: Kies de juiste plek voor de winterperiode
Verplaats de plant naar een lichte en koele plek. Denk aan een slaapkamer zonder verwarming, een lichte garage of een vorstvrije kas. Een temperatuur van bij voorkeur 10 tot 15 graden Celsius is het beste. Als de plek te warm en te donker is, ontstaan er lange, zwakke scheuten die snel ziek worden of door plagen worden aangetast.
Stap 3: Geef zeer spaarzaam water
In de winter heeft Portulaca nauwelijks water nodig. Geef alleen water als de grond volledig droog is. Vaak is een klein scheutje eens in de drie tot vier weken voldoende. Te veel water bij lage temperaturen leidt onvermijdelijk tot wortelrot, de meest voorkomende oorzaak van winterfalen.
Verward met Delosperma (Middaggoud): HET winterharde alternatief
Veel mensen die op zoek zijn naar een winterharde Portulaca, zijn eigenlijk op zoek naar *Delosperma*, ook wel bekend als middaggoud. Deze twee planten worden in het tuincentrum en op internet vaak met elkaar verward omdat ze erg op elkaar lijken. Beide zijn vetplanten, met vlezige bladeren en heldere, madeliefachtige bloemen die in de zon verschijnen.
Er is echter een groot verschil: Delosperma is uitstekend winterhard. Soorten zoals Delosperma cooperi verdragen temperaturen ver onder het vriespunt, soms zelfs -15 graden Celsius. Zo kun je deze planten het hele jaar door in de volle grond houden.
Eén voorwaarde voor Delosperma om de winter te overleven, is echter dat de grond uitstekend draineert. Net als Portulaca houden middaggoudplanten niet van natte voeten in de winter. Als de plant in zware, natte klei staat, rotten de wortels in de winter weg. Plant middaggoud altijd in zanderige, arme grond of een rotstuin. Indien nodig, grind of hydrokorrels in het plantgat.
Portulaca zaaien en vermeerderen voor het nieuwe seizoen
Overwinteren van Portulaca binnenshuis neemt veel ruimte en aandacht in beslag. Daarom beginnen de meeste mensen liever elk voorjaar met nieuwe planten. Dit hoeft niet duur te zijn, want Portulaca is heel gemakkelijk te vermeerderen uit zaad of stekken.
Portulaca zaaien
Tijdens de bloei ontwikkelt de plant grote aantallen kleine zaadjes. Deze kunnen in de herfst worden geoogst. Verzamel de uitgebloeide bloemhoofdjes voorzichtig en laat ze drogen. In het voorjaar (maart of april) kun je de zaden zaaien in een zaaibak met licht vochtige potgrond binnenshuis. Houd er rekening mee dat Portulaca-zaden lichte zaden zijn. Je moet de zaden daarom niet met aarde bedekken, maar heel licht aandrukken. Zet de zaaibak op een warme en lichte vensterbank en de zaailingen zouden kort daarna moeten opkomen.
Portulaca stekken
Heb je in de zomer een mooie Portulaca in de tuin? Dan kun je daar stekken van nemen. Knip een jonge, gezonde stengel van ongeveer 5-10 cm lang af. Verwijder de onderste bladeren van de stengel en laat deze een dag open drogen. Daarna kun je de stengel direct in een pot met potgrond gemengd met zand steken. Na een paar weken zullen binnen 2 weken nieuwe wortels vormen. Dit is ook een leuke manier om kleine Portulaca’s te krijgen die gemakkelijker te overwinteren zijn dan een grote plant in een tuinpot.
